TÜBİTAK’tan Uluslararası Bilim Olimpiyatları Derecelerine Sınavsız Üniversite!

Oktay Aydın

Uzm. PDR

TÜBİTAK’tan Uluslararası Bilim Olimpiyatları Derecelerine Sınavsız Üniversite!

Uluslararası Bilim Olimpiyatları ortaöğretim öğrencilerini fen bilimleri alanında çalışmalar yapmaya yönlendirmek amacıyla her yıl farklı ülkelerde beş ayrı branşta (Matematik, Fizik, Kimya, Bilgisayar ve Biyoloji)  düzenlenmektedir. Ülkemizi bu olimpiyatlarda temsil edecek olan ekipler TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı (BİDEB) tarafından seçilmekte ve hazırlanmaktadır.

Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında ülkemizi temsil etme başarısını gösteren öğrenciler SBS ve YGS/LYS’ye girdikleri ilk yıl, bir defaya mahsus olmak üzere uluslararası yarışmada aldıkları derecelerle orantılı olarak ek katsayı uygulamasından; bu olimpiyatlarda altın, gümüş veya bronz madalya kazananlar ise devlet üniversitelerinin ilgili bölümlerine sınavsız geçiş hakkından yararlanırlar. Öğrenciler aynı zamanda TÜBİTAK yurt içi lisans bursiyeri olmaya hak kazanır ve aldıkları derece ile orantılı olarak para ödülü kazanırlar.

Uluslararası Bilim Olimpiyatları’nda Türkiye’yi 2013’te temsil edecek öğrenci adaylarına yönelik düzenlenen TÜBİTAK Kış Okulu Antalya’da yapıldı. TÜBİTAK Bilim İnsanı Destekleme Daire Başkanlığı (BİDEB) tarafından gerçekleştirilen 20. Ulusal Bilim Olimpiyatları ile 17. Ulusal İlköğretim Matematik Olimpiyatı’nda dereceye giren 144 öğrenci, 2013 Uluslararası Bilim Olimpiyatları hazırlık kapsamında düzenlenen kış okuluna katıldı. Olimpiyat hazırlıkları için Antalya’da giden öğrenciler, 2 hafta boyunca ders ve etütlerin yanı sıra çeşitli sosyal ve bilimsel etkinliklere katıldı. Kış okulunda öğrencilere Akdeniz, Ankara, Atılım, Hacettepe, Gazi, ODTÜ, Bilkent, Ege, Kocaeli, Koç, Boğaziçi, Yıldız Teknik, Karadeniz Teknik, TOBB ETÜ, Yaşar, Mersin, Ahi Evran ve Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitelerinden konusunda deneyimli öğretim üyeleri tarafından eğitim verildi. Kış okulu sonrasında farklı zamanlarda yapılacak sınav ve yetiştirme kurslarının ardından Uluslararası Bilim Olimpiyatları’nda ülkemizi temsil edecek kesin ekipler oluşturulacak. 13 Şehirden 144 Öğrenci Kış Okuluna Katıldı. TÜBİTAK Kış Okulu’na Ankara, Antalya, Bursa, Denizli, Gaziantep, İstanbul, İzmir, Kahramanmaraş, Kocaeli, Konya, Manisa, Samsun ve Şanlıurfa’daki 54 farklı okuldan toplam 144 öğrenci katıldı. Öğrencilerin 18’i bilgisayar, 24’ü biyoloji, 19’u fizik, 25’i kimya ve 58’i de matematik dalında olimpiyatlara hazırlanıyor.

 

Madalyalı Öğrenciler Üniversiteye Sınavsız Yerleşiyor. Uluslararası olimpiyatlarda derece alan öğrencilere para ödülü verilecek. Ayrıca, olimpiyat takımlarında yer alarak üniversitelerin doğa bilimleri, mühendislik, teknoloji, tıbbi veya tarımsal bilimlerden birine kayıt yaptıran öğrenciler de, TÜBİTAK’ın üniversite lisans bursiyeri olmaya hak kazanacak. Olimpiyat takımlarına seçilen öğrenciler LYS’ye girdikleri yıl, bir defaya mahsus olmak üzere uluslararası yarışmada aldıkları derecelerle orantılı ek katsayı uygulamasından; bu olimpiyatlarda altın, gümüş veya bronz madalya kazananlar ise üniversitelere sınavsız yerleştirilme olanaklarından yararlanacak. TÜBİTAK tarafından yetiştirilen ekipler her yıl ülkemizi beş dalda yapılan Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında ve çeşitli bölgesel olimpiyatlarda temsil etmektedir.

 

ULUSLARARASI BİLİM OLİMPİYATLARI

 

  • Uluslararası Matematik Olimpiyatı (IMO)

Bilim olimpiyatların en eskisi olan Uluslararası Matematik Olimpiyatı 1959 yılından beri devam etmektedir. Her ülkenin altı yarışmacı ile katıldığı yarışmaya ülkemiz 1985 yılından beri katılmaktadır. Ülkemiz Uluslararası Matematik Olimpiyatına 1993 yılında İstanbul’da ev sahipliği yapmıştır.

Olimpiyatın resmi internet sitesi:  http://www.imo-official.org/

 

  • Uluslararası Fizik Olimpiyatı (IPhO)

Uluslararası Fizik Olimpiyatı ilk kez 1967 Varşova’da düzenlenmiştir. Ülkemiz 2001 yılında ev sahipliği yaptığı bu olimpiyata 1985 yılından beri katılmaktadır. Uluslar arası Fizik Olimpiyatından ekipler beş yarışmacıdan oluşmakta ve hem teorik hem pratik sınav yapılmaktadır.

Olimpiyatın resmi internet sitesi:  http://ipho.phy.ntnu.edu.tw/

 

Uluslararası Kimya Olimpiyatı (IChO)

Uluslararası Kimya Olimpiyatı 1968 yılında beri devam etmekte ülkemiz 1994 yılından beri bu olimpiyata düzenli katılmaktadır. Kimya olimpiyat ekibi dört yarışmacıdan oluşmakta ve yarışmacılar pratik ve teorik sınavlara tabi olmaktadır. 43. Uluslararası Kimya Olimpiyatı 2011 yılında Ankara’da düzenlenmiştir.

Olimpiyatın resmi internet sitesi bulunmamaktadır.

Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı (IOI)

İlk kez 1989 yılında Bulgaristan’da düzenlenen Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatında ülkeler dört yarışmacı ile mücadele etmektedir. Ülkemiz bu olimpiyata 1993 yılından beri katılmaktadır. Uluslararası Bilgisayar Olimpiyatı 1999 yılında ülkemizde düzenlenmiştir.

Olimpiyatın resmi internet sitesi: http://www.ioinformatics.org/index.shtml

 

Uluslararası Biyoloji Olimpiyatı (IBO)

En genç Uluslararası Bilim Olimpiyatı olan Uluslar arası Biyoloji Olimpiyatı 1990 yılından beri devam etmektedir. 2000 yılında ülkemizin ev sahipliğinde yapılan olimpiyata ülkemiz ilk kez 1993 yılında katılmıştır. Olimpiyatta her ülke dört yarışmacı ile mücadele etmektedir.

Olimpiyatın resmi internet sitesi: http://www.ibo-info.org/

 

BÖLGESEL BİLİM OLİMPİYATLARI

 

Bilim Olimpiyatları sadece uluslararası değil bölgesel yarışmalar olarak da düzenlenmektedir. Dünyanın çeşitli bölgelerinde her yıl çeşitli dallarda bölgesel bilim olimpiyatları yapılmaktadır, ülkemiz bunların bir kısmına Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına hazırlık teşkil etmesi için katılmaktadır.

Balkan Bilim Olimpiyatları esasları Uluslararası Bilim Olimpiyatları esaslarının aynıdır. 20 yaşın altında lise öğrencileri bu olimpiyatlara katılma hakkına sahiptirler. Ayrıca Matematik dalında 1997 yılında başlatılan 15,5 yaş altında Genç Balkan Olimpiyatlarına Ülkemiz 1998 yılından bu yana katılmaktadır. Ülkemiz Nisan 2002 yılında Antalya’da yapılan 19. Balkan Matematik Olimpiyatına; Haziran 2003 yılında Aydın’da yapılan 7. Genç Balkan Matematik Olimpiyatına ve 2012 yılında Antalya’da yapılan 29. Balkan Matematik Olimpiyatı ev sahipliği yapmıştır. Ülkemiz 2013 yılında 17. Genç Balkan Matematik Olimpiyatına ev sahipliği yapacaktır.

Ülkemiz Balkan Bilgisayar Olimpiyatlarına 1994 yılından beri 4 kişilik ekip öğrencileri ile katılmaktadır. 1998 yılının Temmuz ayında Balkan Bilgisayar Olimpiyatlarına ülkemiz adına Kurumumuz ev sahipliği yapmış ve olimpiyat Ankara’da gerçekleştirilmiştir.

Son olarak ilki 2012 yılında İngiltere’de düzenlenen Avrupa Kızlar Matematik Olimpiyatı’na dört kız öğrenciden oluşan ekibimiz katılmıştır.

Olimpiyat takımlarımız, Ulusal Bilim Olimpiyatları ve devamında Kurumumuzun desteklediği yaz ve kış okulları, seçme sınavları ve hazırlık kamplarından oluşan uzun bir program çerçevesinde hazırlanmaktadır.

1. ADIM: 1. AŞAMA SINAVI

Ulusal Bilim Olimpiyatları ve İlköğretim Matematik Olimpiyatları çerçevesinde Nisan ayında yapılan birinci aşama sınavı sonucunda belli başarı düzeyi gösteren her daldan yaklaşık 50 öğrenci Yaz Okulu’na davet edilirler.

2. ADIM: YAZ OKULU

Yaz Okulları Ağustos – Eylül aylarında, Türkiye’nin çeşitli üniversitelerinden konusunda uzman, yaklaşık 50 öğretim üyesinin ders verdiği 15 gün süreli eğitim kurslarıdır. Bu süre içinde dersler dışında etüt saatleri ve çeşitli sosyal etkinliklere de yer verilmektedir. Yaz Okulları genellikle öğrencilerin hem rahat bir eğitim ortamı hem de boş zamanlarını değerlendirebilecekleri sosyal etkinlik olanakları içeren tesislerde yapılmaktadır.

3. ADIM: İKİNCİ AŞAMA SINAVI

Yaz Okulu sonrasında öğrenciler Ulusal Bilim Olimpiyatları ve İlköğretim Matematik Olimpiyatları çerçevesinde Kasım ayında Ankara’da İkinci Aşama Sınavları sınavına katılırlar.  Bu sınav sonuçlarına göre Ulusal Bilim Olimpiyatları ve İlköğretim Matematik Olimpiyatı madalyaları belirlenir.

4. ADIM: KIŞ OKULU

İkinci Aşama sınavının sonuçları dikkate alınarak her branştan yaklaşık 18-25 öğrenci yarıyıl tatilinde düzenlenen Kış Okulları’na davet edilirler. 15 gün süreyle eğitim gören öğrenciler Kış Okulu sonunda yapılan sınavdaki başarı düzeylerine göre Ankara’da yapılacak olan ekip seçme sınavlarına ve kurslarına davet edilirler.

5. ADIM: TAKIM SEÇME SINAVLARI

Takım seçme sınavları genellikle Nisan-Mayıs aylarında Ankara’da yapılır. Matematik dalında 6, fizik dalında 5, kimya, biyoloji ve bilgisayar dallarında 4’er kişiden oluşan Uluslararası Olimpiyat takımları bu sınavlarla belirlenir.

6. ADIM: TAKIM KAMPLARI

Takımlar, olimpiyatların yapılacağı ülkelere gidiş tarihine kadar farklı zamanlarda 2 – 3 kez Ankara’ya davet edilerek takım kamplarına alınırlar.

7.ADIM: ULUSLARARASI OLİMPİYATLARA KATILIM

Her türlü işlemleri BİDEB tarafından yürütülen ekiplerin hazırlıkları tamamlandıktan sonra her ekibin başında bir ekip lideri, bir ekip lider yardımcısı ve gerek görülmesi durumunda gözlemci olmak üzere olimpiyatların yapılacağı ülkelere gönderilirler.

Uluslararası Bilim Olimpiyatları Programının direkt başvurusu bulunmamaktadır. Bu program kapsamında yetiştirilen öğrenciler, Ulusal Bilim Olimpiyatları ve İlköğretim Matematik Olimpiyatları çerçevesinde Nisan ayında yapılan birinci aşama sınavı sonucunda belli başarı düzeyi gösteren öğrencilerdir.

 

KİMLER BAŞVURABİLİR?

 

Liseler (son sınıflar hariç)  ve ortaokulların 8. sınıfına devam etmekte olan öğrencileri Temel Bilimlerde çalışmalar yapmaya özendirmek, çalışmalarını yönlendirmek ve bu alanlarda gelişmelerini desteklemek ve katkı sağlamak için Ulusal Bilim Olimpiyatları düzenlenmektedir.

 

Ulusal Bilim Olimpiyatlarının bu yıl 21.’si yapılacaktır.

 

BAŞVURU KOŞULLARI

 

Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Bilgisayar dallarında yapılacak sınavlara, ülkemizdeki ve konuk statüsünde olmak üzere K.K.T.C.’deki her lise, başarılı öğrencileri arasından okul yönetimince seçilecek her dalda en çok  10’ar öğrenci ile  2012 yılında ikinci aşama sınavlarına katılmış olan öğrencileri için başvuru yapabilir. Ortaokullar da bu sınavlara, Matematik dışında kalan dallarda (Fizik, Kimya, Biyoloji ve Bilgisayar8. sınıfa devam etmekte olan başarılı öğrencileri arasından okul yönetimince seçilecek en çok 2 öğrenci ile katılabilirler. Öğrencilerin T.C. vatandaşı olmaları gereklidir.
Bu sınavlara katılmak üzere Matematik, Fizik, Kimya, Biyoloji ve Bilgisayar dallarından önerilecek lise öğrencilerinin, 2012-2013 öğretim yılında (2013’ de) lisenin son yılındaolmamaları gerekmektedir. Matematik dalında önerilecek öğrencilerin en az 3’ü  lisenin  1. veya 2.  yılında olmalıdır.
Bu sınavların esas olarak lise öğrencilerine yönelik ve sınavın lise müfredat düzeyinin üstünde olduğu göz önünde bulundurulmalıdır. Matematik dalında sınava katılmak isteyen ortaokul öğrencileri için ayrıca 18.Ulusal Ortaokul Matematik Olimpiyatı düzenlenmiştir.
Sınava katılacak öğrencilerin sınav içeriği ile ilgili bilgi edinebilmeleri için TÜBİTAK web sitesindeki soruları incelemeleri önerilmektedir.

 

BAŞVURU TARİHLERİ

 

18 Şubat – 08 Mart 2013 arasında yapılacaktır.

08 Mart 2013 tarihinden sonra yapılacak başvurular kesinlikle kabul edilmeyecektir.

 

BAŞVURU YÖNETMİ

 

TÜBİTAK – BİDEB adına 21. Ulusal Bilim Olimpiyatları Birinci Aşama Sınavları 2013 yılında MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünce yürütülecek ve başvurularhttp://www.meb.gov.tr adresinden öğrencinin halen öğrenim gördüğü kurum müdürlüğünce yapılacaktır. Bireysel başvurular kabul edilmeyecektir.
Okul müdürlüklerinin sınava katılacak öğrencilerle ilgili istenilen bilgileri başvuru tarihleri arasındahttp://www.meb.gov.tr adresinden gerekli formları doldurarak girmeleri gerekmektedir.
Programla ilgili ilan ve açıklamalar TÜBİTAK – BİDEB adına  MEB Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğü tarafından tüm okullara duyurulacak ve http://www.meb.gov.tr vehttp://www.tubitak.gov.tr web adreslerinde ilan edilecektir.
Bir öğrenci en çok iki dalda önerilebilir. Başvuru girişi yapıldıktan sonra bir öğrencinin yerine başka birinin önerilmesi ya da daha önce 10’dan az öğrenci önerilmiş olan dallarda yeni öğrenciler önerilerek sayının tamamlanması gibi değişiklik istemleri kabul edilmez.

 

DEĞERLENDİRME

Bütün dallarda değerlendirmeler bölgesel ve ülke genelinde olmak üzere iki kategoride yapılır.

1. Bölgesel Değerlendirme: Sınav sonucuna göre bütün dallarda, belli bir taban puanın üzerinde puan alan öğrenciler  arasından, bulundukları coğrafi bölge itibariyle (7 coğrafi bölge ve K.K.T.C.) derece kazananlara başarı belgesi verilir.
2. Ülke Genelinde Değerlendirme

Bütün dallarda, Türkiye genelinde kişisel başarı sıralaması dikkate alınarak, ilgili Komitelerceİkinci Aşama Sınavları’na girmeye hak kazanan öğrenciler belirlenir.
İkinci Aşama Sınavları’na girmeye hak kazanan öğrenciler aynı zamanda 2013 yazında TÜBİTAK tarafından düzenlenecek olan Yaz Hazırlık Okuluna davet edilir. Birinci Aşama Sınavları sonunda, sınav sonuçları ve katılan tüm öğrencilerin puanları sınav tarihinden sonra 1,5 ay içinde TÜBİTAK web sayfasında ilan edilir.

 

ikinci Aşama Sınavları sonucunda dereceye giren öğrencilere TÜBİTAK tarafından para ödülü, başarı belgesi ve madalya verilir. Türkiye genelinde dereceye giren öğrenciler, katıldıkları ilk Üniversite Giriş Sınavı’nda bir defaya özgü olmak üzere, aldıkları derece oranında ek katsayı uygulamasından yararlanırlar (Bkz. ÖSYS Kılavuzu). Ortaöğretim öğrenimini bitirdikten sonra gireceği ilk lisans yerleştirme sınavı (LYS) sonucunda üniversitelerimizin bu yarışma alanlarıyla ilgili bölümlerinden/programlarından birini kazanarak kayıt yaptıran (bu alanlarla ilgili bölümler/programlar her yıl ÖSYS Kılavuzu’nda yer almaktadır ) öğrenciler 2205 – Yurt İçi Lisans Burs Programı kapsamında desteklenirler. Sınavlara katılan tüm okullara katılım belgesi, verilir. ayrıca madalya alan öğrencilere katkısı olan öğretmenlere takdir belgesi verilir.
 

ÖDÜLLER

 

Uluslararası Olimpiyatlarda madalya alan öğrencilere TÜBİTAK tarafından ödüller verilmekte ve ekipte yer alan tüm öğrenciler TÜBİTAK’ın üniversite lisans bursiyeri olmaya hak kazanmaktadır. Bu öğrencilerin üniversiteye girdikleri yıl burs için TÜBİTAK’a başvurmaları gerekmektedir. Ayrıca 2001 yılından itibaren yürürlüğe konan bir kanun ile bu öğrencilerden Uluslararası yarışmada madalya kazananlara Yükseköğretim Giriş Sınavı’na girmeden alanlarındaki yükseköğretim programlarından istediklerine (yükseköğretim kurumlarından burslu olanlar hariç) kayıt yaptırabilme hakkı verilmektedir.

 

Ulusal ve Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına Katılan Öğrenciler Nelere Hak Kazanıyor?

Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına katılan ve madalya alan öğrencilere verilen üç ayrı destek bulunmaktadır.

İlk destek; Lisans Yerleştirme Sınavı’nda (LYS) verilen ek katsayı ve doğrudan yerleştirme uygulamalarıdır. Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında ülkemizi temsil eden her öğrenci LYS’ye girdikleri ilk yılda ek katsayı uygulamasından faydalanır.  Bu katsayı madalya alan öğrenciler için madalyalarının derecesi oranında yükselir. Bunun yanında madalya alan öğrenciler bir defaya mahsus olmak üzere devlet üniversitelerinin tıp, fen ve mühendislik fakültelerinin ilgili bölümlere sınavsız doğrudan yerleştirilme hakkına sahiptir.
İkinci olarak, Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına ülkemizi temsil eden her öğrenci 2205 kodlu TÜBİTAK BİDEB Yurtiçi Lisans Burs Programından yararlanmaktadır. Program kapsamında Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında ülkemizi temsil eden öğrencilere aylık 1.000 TL burs verilmektedir.
Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında ülkemizi temsil eden öğrencilere sağlanan son destek ise maddi ödüllerdir. Öğrenciler uluslararası yarışmadan ödül ile döndükleri takdirde TÜBİTAK Teşvik Ödülünden yararlanırlar. Teşvik Ödülünün değeri 2012 yılında iki katına çıkarılmıştır.

Ödül Miktarları

Altın Madalya 20.000 TL
Gümüş Madalya 16.000 TL
Bronz Madalya 8.000 TL

 

1985-2011 yılları arasında katıldığımız Uluslararası Bilim Olimpiyatlarında Ülkemizi temsil eden öğrencilerimiz toplam 41 altın, 136 gümüş, 204 bronz ve 43 mansiyon ödülü kazanarak başarılarını kanıtladılar ve gurur kaynağımız oldular. Olimpiyat kuralları gereği ülkeler Uluslararası Bilim Olimpiyatlarına belirli sayıda öğrenci ile katılabiliyor. Bu nedenle alınan toplam madalya sayısında büyük bir değişiklik olmazken altın madalya sayısında artış dikkat çekiyor. Özellikle 2011 yılında olimpiyat takımlarında yer alan 23 öğrencinin 6’sı altın, 10’u gümüş ve 7’si bronz madalya kazandı. Başka bir deyişle tüm öğrencilerimiz madalya ile Ülkemize döndü.

 

2012’de, 52.’si Amsterdam’da yapılan Uluslararası Matematik Olimpiyatı’nda (IMO) Türk takımı bir ilke daha imza atarak 159 puanla, puan sıralamasında Çin, Amerika, Singapur, Rusya ve Tayland’dan sonra 6. ve 3 altın, 2 gümüş, 1 bronz madalya ile de, madalya sıralamasında 5. oldu.